معلوم شده راه تأويل و تصرّف را مسدود سازى و مدام از خدا توفيق طلبى و پناه به او برى و هو الموفّق . فصل اوّل در بيان مرگ و سكرات موت و بقاى روح بعد از مردن و پس از مفارقت بدن در عالم برزخ و ثواب و عقاب ديدن او تا دامان قيامت و بيان سؤال قبر و فشار قبر . بدان كه چون مردن هر ذى روحى و مفارقت روح از بدن هر ذى نفسى محسوس و مشاهد و معلوم جميع اهل عالم است و در سه جاى قرآن مجيد فقرهء كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ 15 مذكور است ، پس غير از خداوند واحد يكتا هر زنده شربت مرگ را خواهد چشيد و اين جام تلخ و شيرين را خواهد نوشيد . پس از آنكه اشرف مخلوقات چشيد ، ديگر كيست كه نخواهد به سر كشيد ؟ بدان كه تا چشم و گوش ظاهر بسته نگشته و به چشم و گوش ديگر عالم ديگر را نديده ، هنوز در عالم دنيا و دار تكليف است و در توبه به روى او باز است . اين است كه در احاديث اصول كافى وارد شده كه توبه مقبول است قبل ان يعاين ، پيش از آنكه معاينة ببيند عالم آخرت را و مرگ و موت را . 16 و اين است معنى آيهء شريفهء وَ لَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ حَتَّى إِذا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ الآية 17 ( نساء ) : و نيست توبه از براى آنان كه عمل سيّئات مىكنند تا زمانى كه حاضر شود يكيشان را موت مىگويد به تحقيق كه من توبه كردم الآن . زيرا كه تا چشم به عالم آخرت نيفتاده هنوز موت و مرگ حاضر نشده و يقين به مرگ ننموده و بأس خدا را رؤيت نكرده . و اين است معنى احاديث كه در توبه باز است تا روح به حنجره و چنبره نرسيده . 18 و اين است معنى احاديثى كه ولايت ما اهل بيت نفع مىدهد وقتى كه روح به اينجا برسد و آن وقت خواهيد ديد كه ولايت ما چگونه نفع مىبخشد . 19 پس تا آن زمان از اهل دنيا است و هر چه درد و صدمه بيند منشأ ثواب و تخفيف گناه است و هر عملى نمايد از وصيّت و توبه و غير آن مقبول است و به محض اينكه چشم باطن به عالم آخرت و به چهارده معصوم و به حضرت ملك الموت افتاد دنياى او تمام شده و دفتر تكليف و عمل پيچيده شده و اوّل عالم جزاى او رسيده . پس حضور چهارده معصوم و ائمّه ( ع ) ، كلّا يا بعضا ، به بالين دوست و دشمن ، از براى اين است كه به دوست خود نمونه‌اى بنمايند و از لذّات آخرت اندكى بچشانند و